XI Posiedzenie Plenarne Komitetu Chemii PAN – lipcowe obrady i ważne decyzje

Obrady otworzył Przewodniczący Komitetu, prof. Paweł Kulesza, który powitał uczestników i przedstawił porządek posiedzenia. Został on jednogłośnie przyjęty, podobnie jak – przez aklamację – protokół z X Posiedzenia Plenarnego, które odbyło się na Politechnice Gdańskiej dn. 19.06.2026 roku. Po sprawdzeniu listy obecności Przewodniczący stwierdził wymagane kworum.

Bieżące działania Komitetu

W części poświęconej sprawom bieżącym Przewodniczący przedstawił informacje dotyczące działalności Komitetu, w tym prac nad pismem skierowanym do Komisji Ewaluacji Nauki (KEN), dotyczącym braku w jej składzie przedstawicieli nauk chemicznych, mimo że chemia należy do najliczniej reprezentowanych dyscyplin naukowych w Polsce oraz zajmuje czołowe miejsca w krajowym systemie oceny jakości działalności naukowej.

Poinformowano również, że kolejne posiedzenie plenarne w formule stacjonarnej planowane jest na przełomie października i listopada 2026 roku na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Białymstoku. Dokładny termin zostanie podany w późniejszym czasie. Zebranie będzie poświęcone m.in. wsparciu działań środowiska akademickiego na rzecz uznania dydaktyk przedmiotowych za pełnoprawny obszar działalności naukowej oraz wzmocnieniu tej inicjatywy w dyskusjach prowadzonych z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Laureaci pierwszej edycji Nagrody im. Alicji Dorabialskiej i Józefa Hurwica

Jednym z najważniejszych punktów obrad było podjęcie uchwały w sprawie laureatów inauguracyjnej edycji Konkursu o Nagrodę za osiągnięcie w zakresie popularyzacji chemii im. Alicji Dorabialskiej i Józefa Hurwica. Do pierwszej edycji konkursu, prowadzonej od 5 maja do 14 czerwca 2026 roku, zgłaszano działania popularyzujące chemię w kategoriach indywidualnej i zespołowej. Wpłynęło 10 zgłoszeń indywidualnych i 7 zespołowych. Wyniki prac przedstawił prof. Paweł Kulesza – Przewodniczący Kapituły Nagrody. Laureatami pierwszej edycji konkursu zostali równorzędnie:

• dr Maciej Majdecki (Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego) – uhonorowany za nowoczesną i międzynarodowo rozpoznawalną popularyzację chemii organicznej poprzez media społecznościowe oraz fotografię naukową. Jako twórca marki @luminescent_chemist skutecznie łączy działalność naukową z komunikacją społeczną, popularyzując swoje badania i osiągnięcia wśród szerokiego grona odbiorców.
• prof. Tomasz Pospieszny (Wydział Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) – uhonorowany za wybitny wkład w popularyzację historii chemii, zwłaszcza badań nad dorobkiem Marii Skłodowskiej-Curie oraz rolą kobiet w rozwoju nauk przyrodniczych; twórca programu Piękniejsza Strona Nauki. Jego działalność obejmuje liczne książki, publikacje, wystawy, wykłady oraz współpracę z renomowanymi instytucjami naukowymi w kraju i za granicą.

Komitet Chemii PAN jednomyślnie przyjął uchwałę zatwierdzającą wyniki Kapituły Nagrody. Uroczyste wręczenie statuetek i dyplomów odbędzie się podczas jesiennego posiedzenia Komitetu na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Białymstoku. Wydarzeniu towarzyszyć będą wykłady obu Laureatów.

Nowa Nagroda naukowa Komitetu Chemii PAN im. Kazimierza Fajansa

Podczas posiedzenia członkowie Komitetu jednomyślnie poparli wniosek Komisji ds. Nauki – dyskutowany uprzednio – dotyczący ustanowienia Nagrody za osiągnięcie w nowatorskiej tematyce badawczej w dyscyplinie nauki chemiczne im. Kazimierza Fajansa.

Nagroda ta ma na celu wyróżnianie wybitnych osiągnięć naukowych w zakresie nowoczesnych, unikalnych i odważnych tematycznie badań chemicznych, które przyczyniają się do istotnego postępu w rozwoju dyscypliny. Celem Nagrody im. Kazimierza Fajansa jest uhonorowanie naukowców posiadających stopień doktora habilitowanego, którzy we wczesnym etapie swojej samodzielnej kariery naukowej podejmują pionierskie, interdyscyplinarne i często ryzykowne tematy badawcze, tworzą nowe zespoły badawcze oraz rozwijają innowacyjne kierunki badań. Nagroda ma wyróżniać osiągnięcia w obszarach wytyczających nowe trendy w nauce, w tym wykorzystanie nowoczesnych narzędzi i metod, takich jak sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe czy zaawansowane techniki obrazowania, a także promować odważne i oryginalne podejście do problemów naukowych.

W trakcie dyskusji omówiono projekt regulaminu nagrody, który został przyjęty jednomyślnie w drodze głosowania. Dokumenty zostaną skierowane do dalszego procedowania w Wydziale III PAN, Biurze Prawnym, a następnie do Prezesa PAN celem uzyskania zgody. Pierwszy nabór jest planowany w II połowie roku.

Dalsze działania Komitetu

W części poświęconej wolnym wnioskom omówiono dalsze kierunki działań Komitetu na drugą część obecnej kadencji. Podkreślono także znaczenie nauk ścisłych, technicznych i medycznych dla rozwoju polskiej nauki oraz potrzebę ich odpowiedniej reprezentacji w gremiach ministerialnych oraz procesach decyzyjnych, co jest podstawą zrównoważonego, opartego na wiedzy systemu polityki naukowej państwa oraz warunkiem skutecznego wykorzystania potencjału badawczego i innowacyjnego kraju. Zwrócono również uwagę, że dziedziny te są jednocześnie głównymi beneficjentami finansowania grantowego i projektowego, zarówno w ramach krajowych, jak i międzynarodowych programów badawczych, co dodatkowo uzasadnia konieczność adekwatnego uwzględniania ich głosu w procesach kształtowania polityki naukowej.

Na zakończenie Przewodniczący podziękował członkom Komitetu za udział w obradach i życzył wszystkim spokojnego oraz udanego okresu wakacyjnego.