XI Posiedzenie Plenarne Komitetu Chemii PAN – lipcowe obrady i ważne decyzje

Obrady otworzył Przewodniczący Komitetu, prof. Paweł Kulesza, który powitał uczestników i przedstawił porządek posiedzenia. Został on jednogłośnie przyjęty, podobnie jak – przez aklamację – protokół z X Posiedzenia Plenarnego, które odbyło się na Politechnice Gdańskiej dn. 19.06.2026 roku. Po sprawdzeniu listy obecności Przewodniczący stwierdził wymagane kworum.

Bieżące działania Komitetu

W części poświęconej sprawom bieżącym Przewodniczący przedstawił informacje dotyczące działalności Komitetu, w tym prac nad pismem skierowanym do Komisji Ewaluacji Nauki (KEN), dotyczącym braku w jej składzie przedstawicieli nauk chemicznych, mimo że chemia należy do najliczniej reprezentowanych dyscyplin naukowych w Polsce oraz zajmuje czołowe miejsca w krajowym systemie oceny jakości działalności naukowej.

Poinformowano również, że kolejne posiedzenie plenarne w formule stacjonarnej planowane jest na przełomie października i listopada 2026 roku na Wydziale Chemii Uniwersytetu w Białymstoku. Dokładny termin zostanie podany w późniejszym czasie. Zebranie będzie poświęcone m.in. wsparciu działań środowiska akademickiego na rzecz uznania dydaktyk przedmiotowych za pełnoprawny obszar działalności naukowej oraz wzmocnieniu tej inicjatywy w dyskusjach prowadzonych z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Laureaci pierwszej edycji Nagrody im. Alicji Dorabialskiej i Józefa Hurwica

Jednym z najważniejszych punktów obrad było podjęcie uchwały w sprawie laureatów inauguracyjnej edycji Konkursu o Nagrodę za osiągnięcie w zakresie popularyzacji chemii im. Alicji Dorabialskiej i Józefa Hurwica. Do pierwszej edycji konkursu, prowadzonej od 5 maja do 14 czerwca 2026 roku, zgłaszano działania popularyzujące chemię w kategoriach indywidualnej i zespołowej. Wpłynęło 10 zgłoszeń indywidualnych i 7 zespołowych. Wyniki prac przedstawił prof. Paweł Kulesza – Przewodniczący Kapituły Nagrody. Laureatami pierwszej edycji konkursu zostali równorzędnie:

• dr Maciej Majdecki (Centrum Nowych Technologii Uniwersytetu Warszawskiego) – uhonorowany za nowoczesną i międzynarodowo rozpoznawalną popularyzację chemii organicznej poprzez media społecznościowe oraz fotografię naukową. Jako twórca marki @luminescent_chemist skutecznie łączy działalność naukową z komunikacją społeczną, popularyzując swoje badania i osiągnięcia wśród szerokiego grona odbiorców.
• prof. Tomasz Pospieszny (Wydział Chemii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) – uhonorowany za wybitny wkład w popularyzację historii chemii, zwłaszcza badań nad dorobkiem Marii Skłodowskiej-Curie oraz rolą kobiet w rozwoju nauk przyrodniczych; twórca programu Piękniejsza Strona Nauki. Jego działalność obejmuje liczne książki, publikacje, wystawy, wykłady oraz współpracę z renomowanymi instytucjami naukowymi w kraju i za granicą.

Komitet Chemii PAN jednomyślnie przyjął uchwałę zatwierdzającą wyniki Kapituły Nagrody. Uroczyste wręczenie statuetek i dyplomów odbędzie się podczas jesiennego posiedzenia Komitetu. Wydarzeniu towarzyszyć będą wykłady obu Laureatów.

Nowa Nagroda naukowa Komitetu Chemii PAN im. Kazimierza Fajansa

Podczas posiedzenia członkowie Komitetu jednomyślnie poparli wniosek Komisji ds. Nauki – dyskutowany uprzednio – dotyczący ustanowienia Nagrody za osiągnięcie w nowatorskiej tematyce badawczej w dyscyplinie nauki chemiczne im. Kazimierza Fajansa.

Nagroda ta ma na celu wyróżnianie wybitnych osiągnięć naukowych w zakresie nowoczesnych, unikalnych i odważnych tematycznie badań chemicznych, które przyczyniają się do istotnego postępu w rozwoju dyscypliny. Celem Nagrody im. Kazimierza Fajansa jest uhonorowanie naukowców posiadających stopień doktora habilitowanego, którzy we wczesnym etapie swojej samodzielnej kariery naukowej podejmują pionierskie, interdyscyplinarne i często ryzykowne tematy badawcze, tworzą nowe zespoły badawcze oraz rozwijają innowacyjne kierunki badań. Nagroda ma wyróżniać osiągnięcia w obszarach wytyczających nowe trendy w nauce, w tym wykorzystanie nowoczesnych narzędzi i metod, takich jak sztuczna inteligencja, uczenie maszynowe czy zaawansowane techniki obrazowania, a także promować odważne i oryginalne podejście do problemów naukowych.

W trakcie dyskusji omówiono projekt regulaminu nagrody, który został przyjęty jednomyślnie w drodze głosowania. Dokumenty zostaną skierowane do dalszego procedowania w Wydziale III PAN, Biurze Prawnym, a następnie do Prezesa PAN celem uzyskania zgody. Pierwszy nabór jest planowany w II połowie roku.

Dalsze działania Komitetu

W części poświęconej wolnym wnioskom omówiono dalsze kierunki działań Komitetu na drugą część obecnej kadencji. Podkreślono także znaczenie nauk ścisłych, technicznych i medycznych dla rozwoju polskiej nauki oraz potrzebę ich odpowiedniej reprezentacji w gremiach ministerialnych oraz procesach decyzyjnych, co jest podstawą zrównoważonego, opartego na wiedzy systemu polityki naukowej państwa oraz warunkiem skutecznego wykorzystania potencjału badawczego i innowacyjnego kraju. Zwrócono również uwagę, że dziedziny te są jednocześnie głównymi beneficjentami finansowania grantowego i projektowego, zarówno w ramach krajowych, jak i międzynarodowych programów badawczych, co dodatkowo uzasadnia konieczność adekwatnego uwzględniania ich głosu w procesach kształtowania polityki naukowej.

Na zakończenie Przewodniczący podziękował członkom Komitetu za udział w obradach i życzył wszystkim spokojnego oraz udanego okresu wakacyjnego.