Grudniowe posiedzenie Komitetu Chemii PAN

Posiedzenie w trybie zdalnym otworzył Przewodniczący Komitetu, prof. Paweł Kulesza, który powitał zebranych członków. Przewodniczący przedstawił planowany porządek obrad, który został przyjęty jednogłośnie w brzmieniu zaproponowanym w zaproszeniu. W dalszej kolejności przystąpiono do zatwierdzenia protokołu z VI Zebrania Plenarnego Komitetu, które odbyło się w Krakowie (Wydział Chemii UJ). Z powodu braku poprawek, dokument przyjęto przez aklamację. Następnie Przewodniczący sprawdził listę obecności członków KCh PAN i formalnie stwierdził obecność kworum.

Informacje bieżące. Przewodniczący przedstawił bieżące informacje dotyczące prac Komitetu. Kolejne posiedzenie plenarne zaplanowano na początek marca 2026 r. (wstępny termin – 6.03.2026) w Poznaniu, w Instytucie Metali Nieżelaznych – Sieć Badawcza Łukasiewicz. Tematyka VIII zebrania plenarnego skoncentruje się na dwustronnej współpracy naukowców-chemików z sektorem przemysłowo-biznesowym. Z kolei posiedzenie letnie odbędzie się w czerwcu na Wydziale Chemicznym Politechniki Gdańskiej.

Ustanowienie Nagrody Komitetu Chemii PAN. Centralnym punktem obrad było podjęcie uchwał w sprawie nagrody Komitetu Chemii PAN za popularyzację chemii oraz historii polskiej chemii. Przewodniczący wraz z Wiceprzewodniczącym uzasadnili potrzebę powołania wyróżnienia, które promować będzie najwyższej jakości działania popularnonaukowe obejmujące tematem dyscyplinę nauki chemiczne. Podkreślono unikalny charakter nowej nagrody, która np. nie dubluje wyróżnień przyznawanych przez Wydział III PAN, jak i PTChem. Uznano, że przystępna forma prezentacji chemii jest obecnie kluczowa dla budowania świadomości społecznej o jej fundamentalnej roli w świecie.

Nagroda ma honorować badaczy – chemików, którzy obok pracy naukowej aktywnie angażują się w upowszechnianie wiedzy chemicznej. Coroczny Konkurs o zasięgu ogólnopolskim będzie obejmował dwie kategorie: indywidualną i/lub zespołową. Podstawą ubiegania się o wyróżnienie będzie wybitna działalność popularnonaukowa z ostatnich trzech lat kalendarzowych, realizowana zarówno w formatach tradycyjnych, jak i nowoczesnych. Prawo do zgłaszania kandydatur przysługiwać będzie: członkom KCh PAN, kierownikom jednostek naukowych zatrudniających kandydata oraz samym zainteresowanym. Laureat wyłoniony przez Kapitułę Nagrody zostanie zaproszony do wygłoszenia wykładu podsumowującego jego działalność podczas posiedzenia plenarnego KCh PAN. Po dyskusji członkowie Komitetu podjęli jednomyślną uchwałę o formalnym ustanowieniu nagrody.

Regulamin i kwestie proceduralne Nagrody. Prof. Beata Godlewska-Żyłkiewicz oraz prof. Agata Kot-Wasik (autorki regulaminu) omówiły kwestie formalne nowej Nagrody; projekt regulaminu został przesłany członkom KCh PAN i był szeroko dyskutowany na posiedzeniu czerwcowym. Następnie Przewodniczący poddał pod głosowanie uchwałę ws. regulaminu Nagrody, którą przyjęto jednogłośnie w drodze głosowania jawnego. Dokumentacja zostanie przekazana do podpisu Dziekanowi Wydziału III PAN i dalej Prezesowi PAN. Otwarcie pierwszego naboru planowane jest na rok 2026. Podczas posiedzenia wiosennego zapadnie decyzja dotycząca patrona (lub patronów) nowej nagrody; w dyskusji przejawiały się często dwie sylwetki: prof. Alicji Dorabialskiej i prof. Józefa Hurwica.

Apel do Ministra Nauki. Inicjatywa Komisji ds. ogólnych dyskutowana już podczas posiedzenia czerwcowego, zyskała szerokie poparcie trzech innych komitetów naukowych Wydziału III PAN: Komitetu Chemii Analitycznej PAN, Komitetu Fizyki PAN oraz Komitetu Matematyki PAN. Członkowie wezwali do znaczącego zwiększenia nakładów na nauki ścisłe oraz inwestycje w aparaturę badawczą i jej dalsze utrzymanie. Główne postulaty apelu obejmują:

• • wypracowanie stabilnego wsparcia systemowego poprzez stworzenie transparentnych i skutecznych programów umożliwiających zakup nowoczesnej infrastruktury badawczej oraz zapewniających środki na jej utrzymanie;
  • promowanie krajowych i międzynarodowych współprac naukowych na partnerskich zasadach poprzez stworzenie nowych mechanizmów ich finansowania;
  • utworzenie ogólnopolskiej bazy aparatury naukowej.

W apelu podkreślono także, że nauki ścisłe stanowią fundament bezpieczeństwa i nowoczesnej gospodarki. Komitet w drodze głosowania podjął jednomyślnie uchwałę ws. apelu (treść poniżej) skierowanego do Ministra Nauki, dr. inż. Marcina Kulaska.

Nauka i biznes. Kolejny punkt obrad poświęcono dyskusji nad poprawą dwustronnych relacji nauki z biznesem, a następnie kwestii podatku VAT w ramach funduszy KPO i FENG. Po wymianie uwag postanowiono, że wypracowane stanowisko Komisji ds. współpracy z przemysłem i otoczeniem gospodarczym zostanie omówione na najbliższym posiedzeniu w Poznaniu, którego zakres tematyczny będzie bezpośrednio obejmował poruszane kwestie.

Na zakończenie zebrania Przewodniczący złożył członkom KCh PAN serdeczne życzenia z okazji nadchodzących Świąt Bożego Narodzenia oraz Nowego Roku.