Odszedł Profesor Mieczysław Mąkosza

Profesor Mieczysław Mąkosza był jednym z najwybitniejszych polskich uczonych w dziedzinie chemii organicznej, autorytetem naukowym o międzynarodowej renomie oraz mentorem wielu pokoleń chemików. Jego dorobek naukowy, działalność organizacyjna i zaangażowanie w rozwój środowiska akademickiego w sposób trwały wpisały się w historię polskiej i światowej nauki.

Przez cały okres swojej intensywnej pracy naukowej Profesor Mąkosza był związany z warszawskim środowiskiem akademickim. Karierę naukową i dydaktyczną rozwijał na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej oraz w Instytucie Chemii Organicznej PAN w Warszawie, którego był wieloletnim dyrektorem w latach 1979-2004. Od 1986 roku był członkiem korespondentem PAN, a od 2004 członkiem rzeczywistym PAN. W latach 1996-2002 był członkiem Prezydium PAN.

Działalność w Komitecie Chemii PAN

Profesor Mieczysław Mąkosza zapisał niezwykle ważną kartę w historii Komitetu Chemii PAN. Z gremium tym związany był już w kadencji 1969–1971, a następnie nieprzerwanie przez blisko cztery dekady – od 1981 do 2019 roku. Jego zaangażowanie i autorytet sprawiły, że powierzano Mu funkcje:

• Przewodniczącego Komitetu – przez dwie kadencje w latach 1990–1996;
• Wiceprzewodniczącego – w kadencjach 1981–1983 oraz 1996–1998.

Wkład Profesora w prace Komitetu wykraczał daleko poza jego główne ramy. Był gorącym orędownikiem i inicjatorem debat nad rozwojem młodych kadr naukowych, kładąc szczególny nacisk na potrzebę szybkiego usamodzielniania się asystentów i adiunktów. Z Jego inicjatywy i przy współudziale KCh PAN, w latach 90. i 2000. organizowane były Zimowe Szkoły Nowoczesnej Chemii Organicznej w Szczyrku. Te spotkania, dedykowane studentom ostatnich lat studiów, stały się dla wielu z nich impulsem do podjęcia pracy naukowej na studiach doktoranckich. Profesor kładł szczególny nacisk na popularyzację nauki oraz zbliżenie środowiska akademickiego do praktyki gospodarczej. W trakcie kadencji jako przewodniczący KCh PAN zainicjował powołanie m.in. Sekcji Popularyzacji i Nauczania, a także Sekcji Technologii Chemicznej, która miała za zadanie wypracowanie mechanizmów współpracy naukowców z przemysłem, dostosowanych do nowych warunków gospodarczych w Polsce; w tym celu wprowadził także do prac Komitetu przedstawicieli największych zakładów chemicznych w Polsce.

Należał również do Polskiej Akademii Umiejętności, Akademii Europejskiej oraz Niemieckiej Akademii Leopoldina. Jako uznany uczony wielokrotnie prowadził wykłady i współpracę naukową w renomowanych ośrodkach badawczych na całym świecie. Jego osiągnięcia zostały uhonorowane licznymi tytułami doktora honoris causa uczelni polskich i zagranicznych.

Profesor Mieczysław Mąkosza był światowej klasy specjalistą w zakresie metodologii syntezy organicznej, badań mechanizmów reakcji w chemii organicznej, katalizy przeniesienia międzyfazowego (PTC) oraz reakcji zastępczego podstawienia nukleofilowego atomu wodoru w związkach aromatycznych i heterocyklicznych. Opracowane przez niego koncepcje i metody miały fundamentalne znaczenie dla rozwoju współczesnej chemii organicznej i wywarły istotny wpływ na kierunki badań prowadzonych w wielu ośrodkach naukowych na świecie. Za swoje osiągnięcia naukowe był kilkakrotnie nominowany do Nagrody Nobla.

Dorobek naukowy Profesora obejmuje ponad 400 publikacji naukowych, współautorstwo około 70 patentów oraz autorstwo dwóch podręczników akademickich. Za swoją działalność naukową i organizacyjną otrzymał liczne prestiżowe nagrody i wyróżnienia, w tym m.in. Medal Stanisława Kostaneckiego Polskiego Towarzystwa Chemicznego, Medal Jana i Jędrzeja Śniadeckich, Medal im. prof. Wojciecha Świętosławskiego, Nagrodę Prezesa Rady Ministrów, Nagrodę Fundacji Jurzykowskiego w Nowym Jorku oraz Nagrodę im. Aleksandra von Humboldta.

W 2002 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, a w 2012 roku uhonorowany prestiżową Nagrodą Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.

Szczególnym obszarem aktywności Profesora Mąkoszy była troska o rozwój młodych uczonych. Wypromował 50 doktorów nauk chemicznych, z których wielu zostało profesorami oraz liderami zespołów badawczych w kraju i za granicą. W 2012 roku powołał Fundację Wspierania Młodych Naukowców im. Mieczysława Mąkoszy, która do dziś aktywnie wspiera kolejne generacje badaczy.

W pamięci współpracowników, uczniów i całego środowiska naukowego zapisze się jako wybitny uczony, wymagający, a zarazem życzliwy nauczyciel oraz oddany organizator nauki.

Rodzinie i Bliskim Pana Profesora składamy wyrazy głębokiego współczucia.